Vooruit dan maar. Het moet eens gezegd worden. Ik ben een kind van de melkboer. Ik zal ongeveer vijf jaar zijn geweest toen ik Jan Hak, geen groente- maar melkboer, bijna dagelijks op m’n driewieler vergezelde toen hij z’n ‘ronde’ deed in de buurt waar ik écht ben opgegroeid: Aawijk-Zuid te ’s-Hertogenbosch.
De melkboer? Ja, in de jaren zestig had je die nog. Hij (het was nooit een zij) verplaatste zich in een zogenoemde ‘IJzeren Hond’, een sleperskar die aangedreven werd door een bromfietsmotor. De aanleiding om naast de wagen mee te rijden weet ik niet meer. Misschien beschouwde ik mezelf wel als ‘het snoepje van de week’, mogelijk onbewust de verkoop stimulerend van de zuivelproducten als meetrappende kindermascotte. De vraag blijft natuurlijk of Jan Hak, de rijdende en lopende pet, het zélf wel leuk vond dat ik ‘m vaak vergezelde. Hij bleef altijd vriendelijk in mijn richting dus de witte motor van vlees en bloed zal het wel goed hebben gevonden. Bovendien waren m’n ouders klant bij hem. Wie weet speelde dat wel mee. Het zou wekelijks een aantal flessen hebben gescheeld in de verkoop.
Flessen? Ja, échte, glazen flessen. Tijdens het rijden hoorde je ze in allerlei kratten rammelen en daar de motoriek van de melkboer soms ook wat te wensen overliet was datzelfde geluid ook te horen wanneer hij flessen lopend van en naar de verschillende adressen bracht.
Volgens mij was iedereen in de buurt klant. Koelkasten waren er toen niet of nauwelijks, dus je moest wel. Vrouwen (het waren bij mijn weten nooit mannen) hadden er bovendien nog een aanvullende taak bij: de melk was in veel gevallen namelijk nog niet gepasteuriseerd, zodat deze voor consumptie nog gekookt moest worden.
Ik herinner me nog dat er geen dop op de flessen zat, maar een stuk gekleurd papier waar je zo doorheen kon prikken. Ze waren er in enkele kleuren, bijvoorbeeld blauw voor melk en geel voor vanillevla. De variatie was nog erg gering en dat maakte het er voor alle betrokkenen alleen maar beter op. Tot op heden heb ook ik er in elk geval niet onder geleden. Dus géén Calcium-Plusmelk, 0%-vetmelk, melk met verbeterde houdbaarheid, Boerenland-Vanillevla, Chocolade-Vanillevla, Aardbei-Vanillevla, Karamel-Vanillevla, Banaan-Aardbeivla, Slagroomvla, Stragiatella-vla, Tiramisu-vla, seizoensgebonden vla, Vla-Flip, Yoghurt-Flip, Fruityoghurt Aardbei, Fruityoghurt Kersen, Fruityoghurt Perzik, milde yoghurt, boerenlandyoghurt of ‘Zacht en Luchtig’, verkrijgbaar in een romige vanille- dan wel frisse frambozensmaak.
Het ging om hooguit één of twee soorten melk, vla en yoghurt, dat bleek meer dan voldoende. Dus ook geen smeuïge halal-yoghurt.
De ritjes op m’n driewieler koester ik nog in m’n geheugen, net als de inmiddels overleden Jan Hak. Het voelde heerlijk om telkens drie meter met hem mee te rijden (de wagen was eenvoudig bij te benen) en enkele minuten te stoppen.
Slechts een enkele keer bleef Jan Hak langer binnen, terwijl ik geduldig op de stoep wachtte. Misschien was hij bij een klant van het vrouwelijk geslacht wel aan het werken om de bovenstaande titel kracht bij te zetten.
Deze bijdrage is eerder geplaatst in m’n volkskrantblog van 25 oktober 2006
